Arboretum van Bokrijk

01/04/2010 - 13:47

Wim brengt Koen naar een afgelegen plek ver in de bossen van Bokrijk om hem onder meer te laten zien dat je onder grove dennen een perfecte bostuin kunt maken. De meeste mensen die een bouwgrond met grove dennen kopen, willen zo snel mogelijk van de bomen af. Toch hebben deze hoge, ijle bomen voordelen: ze beschermen de onderbegroeiing voor te felle zon en creëren een heel aparte sfeer.
Deze grove dennen worden in de Kempen ‘mast’ genoemd omdat ze in de tijd van Napoleon op grote schaal werden aangeplant, onder meer voor scheepsmasten. Maar bij ons groeiden ze zelden kaarsrecht. In Limburg en zowat overal in Europa dienden ze in de 19de en de 20ste eeuw vooral voor mijnhout. Het rondhout van grove den begint te kraken, minuten voor het breekt, daardoor hadden de mijnwerkers nog de tijd te vluchten. Die eigenschap van de grove den heeft vele mensenlevens gered.

In de onderbegroeiing vinden Koen en Wim een speciale soort hulst, de Ilex ‘John T Morris’. Hij heeft een mooi wintersilhouet, een klein blad en is zeer stekelig. Deze mannelijke vorm heeft nog een zusje, ‘Lydia Morris’. In de herfst en de winter zijn ze gemakkelijk te herkennen aan de bessen.

Maar onder grove dennen kunnen ook hogere bomen groeien. Magnolia’s (of beverbomen) voelen zich er thuis en vormen de middenetage onder de kruinen van de masten en boven de lage struikjes en de kruidachtige planten. In sommige streken van Noord-Amerika bouwen bevers hun dammen bij voorkeur dammen met wilg, esdoorn, populier, berk en magnoliabomen. En omdat die laatste nog geen Nederlandse naam hadden werden ze beverbomen genoemd.
De grove dennen zorgen voor extra bescherming voor de magnolia’s. De bladverliezende bloeien meestal al in april. Waardoor ze vaak ten prooi vallen aan de vorst, maar de grove dennen zorgen ervoor dat late nachtvorst weinig kans krijgt. Ze vormen als het ware een deken en houden de koude valwind tegen. En omdat ze minder zon krijgen bloeien de magnolia’s een beetje later. De kans op nachtvorst neemt dan af.

Een deel van het arboretum is een proeftuin, een soort van laboratorium. Men heeft hier de bladhoudende beverbomen op winterhardheid geselecteerd. De allersterkste is nog steeds de cultivar ‘Victoria’ die in Brits Columbia ontstond. Dat is uit Canada, ten noorden van Vancouver.
Maar zelfs enkele tropische magnolia’s of beverbomen voelen zich hier thuis. Tot ieders verbazing overwinteren ze op deze plek zonder kleerscheuren. En ze bloeien met rode bloemen. En dat is uniek, want Magnolia grandiflora en de andere wintergroene beverbomen hebben altijd grote witte bloemen.
Hier proberen ze te kruisen om die wintergroene beverbomen met rode bloemen te verkrijgen.
Door te enten bewaart men de genen, de specifieke eigenschappen. Later, wanneer de boomkwekers genoeg exemplaren hebben, kan men ze er ook kopen.
Maar daarvoor moet men dus enkele jaren geduld hebben. Een nieuwe kruising of cultuurvariëteit komt pas op de markt als hij voldoende getest is, in arboreta, maar ook bij de boomkwekers en professionele amateurs. Want niemand is gebaat bij een boom die ondanks alle goede zorgen dood gaat.

Het publieke gedeelte van het Arboretum van Bokrijk is fantastisch mooi, alle dagen open en volkomen gratis. Wie een tuin heeft. zou hier minstens één keer per seizoen moeten komen kuieren. En ook wie geen tuin heeft kan hier zijn hartje ophalen.
In een arboretum staan voornamelijk grote bomen, maar ook veel kleinblijvende bomen en struiken. En een massa vaste planten. Het is één grote tuin met heel gezellige zithoekjes en inspirerende plekjes.

Wim en Koen vinden er een aparte boom, een kleinblijvende paardekastanje. Het staat er al een kleine twintig jaar en is te herkennen aan het bladmerk, de plek waar het blad in het najaar losliet, dat de vorm van een hoefijzertje heeft. Deze Aesculus x mutabilis ‘Induta’ kan zelfs in de kleinste tuinen.

Er wordt reuzenbamboe gebruikt als afsluiting. Verse bamboe is opmerkelijk buigzaam. Prettig om mee te werken.
Als je tuin groot genoeg is, kun je reuzenbamboe planten, maar wel op voorwaarde dat je hem inperkt, anders schiet hij de hele tuin door. Want reuzenbamboe is onstuitbaar. Tenzij je rizoombegrenzer gebruikt, een stevige kunststof die bij elke bamboekweker te koop is.
Koen en Wim werken verder aan de afsluiting. De bamboehalmen worden gewoon met touw aan elkaar gebonden. Dit houdt echter maar een paar jaar. Maar een tuin verandert voortdurend en ook de afsluiting slijt. Over een jaar of drie is ze versleten, maar zolang is ze toch wel mooi. En je bent creatief bezig geweest.

Daarna gaan ze treurhulst vorm geven. Als ze dit niet doen dan krijgen ze het hulstboompje nooit naar omhoog, maar buigt het helemaal tot op de grond.
Ze binden een bamboestok met soepele bindbuis aan de stam en binden er dan een van de hangende ranken aan. Zo krijgen ze een doorgaande stam en wordt de bonte treurhulst een prachtexemplaar.

Catalpa’s die je aan hun lot overlaat hebben vaak de neiging langzamerhand om te vallen en hier hebben ze dat stevig, maar ook uitermate esthetisch opgevangen door er een steunpaal onder de zetten.
Zo kan de catalpa nog jaren mee. Waarschijnlijk zelfs langer dan de steunpaal. Maar die kan veel vlugger vervangen worden dan de boom die er tientallen jaren over doet om zo mooi te worden.

In het arboretum bloeien kleine cyclamen, de bloempjes zijn mooi en verschillend van tint, maar ook de bladeren verschillen. Dit komt omdat de voorjaarsbloeiende cyclamen zich heel gemakkelijk uitzaaien. En zoals alle zaailingen verschilt elk exemplaar een beetje. Laat Cyclamen coum met rust en ze woekeren na een aantal jaren. Geen tuinier die dat erg vindt, soms is tuinieren lekker niets doen.

Onder bomen met kleine of smalle bladeren groeien cyclamen het best. Het afgevallen blad beschermt de cyclamen in de winter en stoort de planten niet wanneer ze in het prille voorjaar bloeien. Je kunt ze ook onder een valse christusdoorn of een honingboom planten, onder alle bomen met kleine bladeren.

Pinus sylvestris (grove den)
Ilex ‘Lydia Morris’ (beshulst)
Magnolia grandiflora (wintergroene magnolia)
Magnolia grandiflora ‘Victoria’
Manglietia (Magnolia) insignis
Helleborus orientalis (Oosters nieskruid)
Pterocarya fraxinifolia (vleugelnoot)
Hamamelis mollis (toverhazelaar)
Epimedium x versicolor (elfenbloem)
Aesculus x mutabilis ‘Induta’
Phyllostachys viridis (reuzenbamboe)
Catalpa bignonioides (trompetboom)
Cyclamen coum
Fagus sylvatica ‘Asplenifolia’     (smalbladige beuk)

Info:

Arboretum van Bokrijk (Domein Bokrijk)
Bokrijklaan 1
3600 Genk
tel 011/ 265 300
bokrijk@limburg.be
www.bokrijk.be
gratis toegang

Wim Houtmeyers
boomkweker
www.houtmeyers.be

Ontdek meer over Archief