Firmin

20/04/2010 - 16:33

Firmin is als dertiende en laatste rat geboren. Alle tepels van de alcoholistische moederrat zijn bezet. Firmin is dan ook aangewezen op het vermalen van het overvloedige papier in de onderliggende rommelige boekhandel op het vervallen Scollay Square, medio de jaren vijftig in Boston.

Wanneer hij bovendien gezegend is met de rampzalige gave van lexicale hypertrofie (lexicaal: wat de woordenschat betreft; hypertrofie: abnormale toename in omvang en gewicht van een orgaan) leest hij alles wat vast en los zit. Deze biblioboulemie vervreemdt hem van zijn soortgenoten zonder aansluiting te vinden in de mensenwereld.
Om in contact te komen met de boekhandelaar Norman zal hij gebarentaal leren. Norman reageert met rattenvergif. De pornografische literatuur en de nabijgelegen bioscoop Rhialto laten de rat geilen op vrouwelijk schoon. Hij vindt zijn seksuele verlangens pervers omdat ze niet ratgericht zijn. Zo kan hij noch fysisch noch geestelijk in communicatie treden met de mensenwereld. Fred Astaire is dan ook zijn grote idool, dansend en zingend door het leven in vrouwelijk gezelschap. Uit noodzaak is hij egoïstisch. Verkrampt zal hij als één van de laatsten het brandende Scollayplein verlaten.
 
Firmin is op zichzelf aangewezen. Hij leest zich te pletter: wereldliteratuur, humane wetenschap, reclamebrochures en pornografie. Hij is dan ook van alle markten thuis en van alle markten buiten gesloten.
"Natuurlijk wist ik dat de intensiteit van mijn ontzetting evenredig was met de omvang van mijn eigenwaan, maar dat besef maakte het alleen maar erger. Behalve lelijk was ik ook ijdel, en dus belachelijk". (p.57) 
Als de SF-auteur Jerry Magoon hem meeneemt naar de verkoopmarkten om zijn boeken te slijten is Firmin decorum ter vervanging van een aapje. Hem rest alleen literatuur als zijn referentie om alles te betekenen: "de boeken maakten deel uit van mijn dromen, en soms droomde ik dat ik deel uitmaakte van de boeken ‘ (p.52).
 
Hij is ook onder de indruk van illustraties. Bij de foto van een dansend paar;’ …….ze midden in een danspas waren bevroren en nu door de lucht zweefden. De sluiter van de camera had hen als een guillotine van de tijd afgesneden. ‘(p.43)
 
Het allegorische (een allegorie is een lang volgehouden metafoor of personificatie, een metafoor is beeldspraak waarbij men een woord B zegt in plaats van het woord A terwijl er tussen A en B een verband is van gelijkenis) verhaal is geestig, melancholisch, nostalgisch en een beeldende verwoording van een onmogelijke wens. De literatuur is bijna integraal zijn zingeving.
 
Met de referenties kunnen belezenden hun eruditie opfrissen of uitbreiden. Bibliofielen zullen gecharmeerd  zijn door de verzorgde en mooie uitgave. De vraag blijft of Firmin de rest van de mensheid kan overtuigen. Vermoedelijk wel gezien de vertalingen van zijn roerselen van oost tot west gelezen worden.
Auteur, filosofiedocent en tevens fietshersteller, visser en typograaf Sam Savage is 67 jaar en oogt als een overjarige beminnelijke hippie. Firmin is zijn eerste roman, beginnend als cultboek en inmiddels uitgegroeid tot een bestseller.
(Barth Verheyen)

Info:
Firmin – Sam Savage – uitgeverij Signatuur 2009- 
€19,95
Beoordeling: ****
 
14 april 2010

Ontdek meer over Archief